Jak pozyskać przychylność uczestników szkolenia?

Niezwykle ważny problem, który pojawia się często już na samym początku szkolenia, to kwestia zainteresowania jego treścią i pozyskania przychylności uczestników szkolenia. Jak prowadzący szkolenie specjalista ds. bhp powinien się zachowywać, by to osiągnąć?

Mowa ciała instruktora ma wpływ na uwagę uczestników szkolenia

Zamiast poinformowania uczestników: "tematem dzisiejszego szkolenia jest" można nawiązać do ich prawdopodobnego samopoczucia i potencjalnego stosunku do szkolenia "wydaje mi się, że wiem, co Państwo myślą o szkoleniach bhp".

Uważnie przyglądając się uczestnikom szkolenia, na bieżąco należy modyfikować przebieg zajęć i własne zachowania. Już sama "mowa ciała" bardzo dużo sygnalizuje, np. przechylona głowa jest sygnałem zainteresowania. O ile okoliczności na to pozwalają, możemy zwracać się do uczestników szkolenia po imieniu, powołując się na pozytywne przykłady ich zachowań zgodnych z zasadami bezpieczeństwa pracy. Wypowiedzenie czyjegoś imienia i towarzyszący temu uśmiech oraz przechylenie głowy sprawiają danej osobie przyjemność. Należy to robić jednak szczerze, aby nasze zachowanie nie zostało odebrane jako próba manipulacji.
Przykład
Słyszałem/widziałem, Panie Jarosławie, że bardzo Pan dba o porządek na stanowisku pracy.
Ważne jest również opanowanie przez prowadzącego zajęcia technik prowadzenia rozmowy i właściwego zadawania pytań.

Bramka nie "biega" po boisku

W toku prowadzonych w szkole zajęć sportowych i wychowania fizycznego, należy w salach oraz na boiskach, a także w miejscach wyznaczonych do uprawiania ćwiczeń fizycznych, gier i zabaw umieścić tablice informacyjne określające zasady bezpiecznego użytkowania urządzeń oraz sprzętu sportowego.

Bramka nie "biega" po boisku

Organizując szkolne zajęcia sportowe każdorazowo trzeba sprawdzać, przed ich rozpoczęciem, stan techniczny urządzeń i sprzętu.

Należy ponadto:

• zamocować na stałe bramki i kosze do gry oraz inne urządzenia, których przemieszczenie się może stanowić zagrożenie zdrowia ćwiczących,
• zapoznać osoby biorące udział w zajęciach z zasadami bezpiecznego wykonywania ćwiczeń i uczestniczenia w grach oraz zabawach (realizuje to prowadzący zajęcia przed ich rozpoczęciem),
• prowadzić ćwiczenia z zastosowaniem metod i urządzeń zapewniających pełne bezpieczeństwo ćwiczących,
• dostosować stopień trudności i intensywności ćwiczeń do aktualnej sprawności fizycznej oraz wydolności ćwiczących,
• zwolnić w danym dniu z wykonywania planowanych ćwiczeń uczestnika zajęć uskarżającego się na dolegliwości zdrowotne, informując o tym jego rodziców (opiekunów).

Dyscyplina to podstawa

Z doświadczeń i badań nad procesem szkoleń bhp wynika, że nie na wszystkich poprawnie zaprojektowanych zajęciach automatycznie uzyskuje się dyscyplinę wszystkich uczestników. Zdarzają się jednostki o już utrwalonej skłonności do zachowań niestosownych. Tworzy się wówczas sytuacja napięta, gdyż świadomie prowokujący sposób zachowania się jednego szkolonego, czy też grupy szkolonych może być przeszkodą w podjęciu i kontynuowaniu pracy przez pozostałych. Należy wówczas zastosować metodę indywidualizowania zadań dla uczestników szkoleń zakłócających tok nauczania i stopniowego ich włączania do pracy w grupie lub zespole szkoleniowym.

Dyscyplina to podstawa

Uczestnik zakłócający tok szkolenia dokonuje najpierw samooceny wiadomości i umiejętności z zakresu bhp na swoim stanowisku pracy a następnie przedstawia owe zadanie na forum grupy (kolejno dyskusja, ocena zadania przez zespół). Ważne jest, aby uczestnik uzasadnił konieczność swoich zachowań uwzględniających zasady bhp.

Zachowanie szkolonych wynika nie tylko z ich cech osobowości, ale i z sytuacji problemowej w jakiej się znaleźli. Stąd zasadą jest, że instruktor powinien kłaść nacisk nie tylko na utrwalanie przekonań o potrzebie kształtowania w sobie postawy zdyscyplinowania, ale również nie powinien dopuszczać do stwarzania sytuacji przeczącej takiemu przekonaniu. Oznacza to, że szkolący musi organizować sytuacje, które same będą wymagać zdyscyplinowanego zachowania (np. strategia nauczania oparta na konkretnych procedurach), sterowanego przez określone etapy szkolenia, oceniane na podstawie ściśle ustalonych osiągnięć (standardy wymagań).
Podstawowymi czynnikami motywującymi działania uczestników szkolenia, zwłaszcza w sytuacji realizowania tych samych zadań edukacyjnych przez szkolonych o różnym poziomie przygotowania i wyrobienia umysłowego (sprawność umysłu) są:

• skupienie uwagi,
• mobilizowanie chęci do podjęcia działań,
• zaciekawienie szkolonych.

Co na to Sąd Najwyższy

Sąd Najwyższy uznał, że zatrudniony, który uległ wypadkowi na terenie firmy jeszcze przed realnym rozpoczęciem pracy, również ma prawo do jednorazowego odszkodowania. Oznacza to, że ochrona ubezpieczeniowa obejmuje także wypadki przed pracą. Sprawa dotyczyła dwóch kobiet zatrudnionych przez szpital powiatowy.

Co na to Sąd Najwyższy?

Pracownica szpitalnej kuchni uległa wypadkowi po przekroczeniu bramy placówki. Z kolei pielęgniarka miała wypadek na terenie samego szpitala. Obie kobiety domagały się wypłaty jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych uznał jednak, że nie mają do niego prawa. Uzasadnił to faktem, że w obydwu sytuacjach zdarzenia wypadkowe zaszły, zanim jeszcze pracownice rozpoczęły wykonywanie swoich obowiązków.
Sprawa trafiła do sądu, który potwierdził żądania kobiet i przyznał im prawa do odszkodowań. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odwołał się do sądu apelacyjnego, który natomiast uznał za konieczne zwrócenie się w tej konkretnej sprawie do Sądu Najwyższego. Chodziło o ocenę związku wypadku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności i określenie chwili, w jakiej związek taki uzasadnia odpowiedzialność pracodawcy. To zaś z kolei determinowało wskazanie strony zobowiązanej do wypłaty odszkodowania.

Kara pieniężna za nieprzestrzeganie przepisów bhp

Podczas szkolenia okresowego bhp pracodawców i osób kierujących pracownikami należy poruszyć zagadnienia dotyczące odpowiedzialności porządkowej pracowników, które wynikają z ramowego programu szkolenia okresowego pracodawców i innych osób kierujących pracownikami.

Odpowiedzialność porządkowa pracownika

Za nieprzestrzeganie przez pracownika ustalonej organizacji i porządku w procesie pracy, przepisów bhp, przepisów przeciwpożarowych, a także przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności w pracy pracodawca może stosować:

1) karę upomnienia,
2) karę nagany.
Za nieprzestrzeganie przez pracownika przepisów bhp lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenie pracy bez usprawiedliwienia, stawienie się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywanie alkoholu w czasie pracy - pracodawca może również stosować karę pieniężną.
Kara pieniężna za jedno przekroczenie, jak i za każdy dzień nieusprawiedliwionej nieobecności, nie może być wyższa od jednodniowego wynagrodzenia pracownika, a łącznie kary pieniężne nie mogą przewyższać dziesiątej części wynagrodzenia przypadającego pracownikowi do wypłaty.
Karę uważa się za niebyłą, a odpis zawiadomienia o ukaraniu usuwa się z akt osobowych pracownika po roku nienagannej pracy. Pracodawca może, z własnej inicjatywy lub na wniosek reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej, uznać karę za niebyłą przed upływem tego terminu.

Bhp pracownika rozpoczynającego pracę

Generalnie przepisy prawa pracy są takie same zarówno dla pracowników w pierwszym roku pracy, jak i pozostałych. Jednakże z uwagi na długość trwania stosunku pracy niektóre przepisy dla pracowników w pierwszym roku pracy, dotyczące przykładowo urlopów pracowniczych, wypowiedzenia umowy o pracę czy też zagadnień związanych z bezpieczeństwem i higieną pracy są uregulowane odmiennie.

Prawo pracy dla pracowników w pierwszym roku pracy

W pierwszej kolejności należy wskazać, że jednym z podstawowych obowiązków pracownika, w szczególności pracownika, który zaczyna pracę, jest znać przepisy dotyczące bhp. Pracownik jest obowiązany:

1) znać przepisy i zasady bhp, brać udział w szkoleniu i instruktażu z tego zakresu oraz poddawać się wymaganym egzaminom sprawdzającym;
2) wykonywać pracę w sposób zgodny z przepisami i zasadami bhp oraz stosować się do wydawanych w tym zakresie poleceń i wskazówek przełożonych;
3) dbać o należyty stan maszyn, urządzeń, narzędzi i sprzętu oraz porządek i ład w miejscu pracy;
4) stosować środki ochrony zbiorowej, a także używać przydzielonych środków ochrony indywidualnej oraz odzieży i obuwia roboczego, zgodnie z przeznaczeniem;
5) poddawać się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim i stosować się do wskazań lekarskich.
Generalnie wstępnym badaniom lekarskim podlegają osoby przyjmowane do pracy. Jednakże osoby przyjmowane ponownie do pracy u danego pracodawcy na to samo stanowisko lub na stanowisko o takich samych warunkach pracy, na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej bezpośrednio po rozwiązaniu lub wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą, nie podlegają badaniom wstępnym.
6) niezwłocznie zawiadomić przełożonego o zauważonym w zakładach pracy wypadku albo zagrożeniu życia lub zdrowia ludzkiego oraz ostrzec współpracowników, a także inne osoby znajdujące się w rejonie zagrożenia, o grożącym im niebezpieczeństwie;
7) współdziałać z pracodawcą i przełożonymi w wypełnianiu obowiązków dotyczących bhp.

A trzeba było zacząć od rozgrzewki...

Czy możliwe jest uznanie za wypadek przy pracy zdarzenia o charakterze urazowym - zerwania więzadła krzyżowego kolana - któremu uległ pracownik podczas meczu piłki nożnej? Mecz był rozgrywany na stadionie klubu sponsorowanego przez zakład pracy poszkodowanego. Poszkodowany jako przedstawiciel handlowy uczestniczył w grze dobrowolnie - po szkoleniu zawodowym, będąc w tym czasie w delegacji. Rozwinięcie znajdziesz poniżej.

A trzeba było zacząć od rozgrzewki...

Aby wypadek, który miał miejsce podczas podróży służbowej, mógł zostać uznany za wypadek zrównany z wypadkiem przy pracy, muszą być spełnione równocześnie cztery warunki.

Mianowicie zdarzenie musi:

• mieć nagły charakter,
• być wywołane przyczyną zewnętrzną,
• spowodować uraz lub śmierć,
• pozostawać w związku z wykonywaniem powierzonych pracownikowi zadań.

W przedstawionej sytuacji trzy pierwsze warunki zostały spełnione. Odnośnie do czwartego należy rozpatrzyć, czy udział pracownika w meczu piłkarskim miał związek z wykonywanymi przez niego czynnościami służbowymi lub poleceniami przełożonych.
W wyroku z 6 grudnia 1990 r., sygn. akt II PRN 10/90, Sąd Najwyższy uznał, że choć ochrona pracownika będącego w podróży służbowej jest bardzo szeroka, to wyklucza związek zdarzenia z pracą, gdy wypadek został spowodowany postępowaniem pracownika, które nie pozostawało w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań.
Przyjmując założenie (oraz potwierdzając je dowodowo), że zajęcia sportowo-rekreacyjne odbywały się po zakończeniu szkolenia i przewidziane były dla wszystkich jego uczestników, trudno będzie stwierdzić, że dobrowolny udział w meczu piłkarskim był jednoznaczny z zerwaniem związku z podróżą służbową, a tym samym jest podstawą do nie uznania za wypadek zrównany z wypadkiem przy pracy.