Bhp przy pracach związanych z ekspozycją na promieniowanie optyczne

26 lipca 2012 r. weszło w życie rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 25 czerwca 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z ekspozycją na promieniowanie optyczne (Dz.U. poz. 787). Zostało ono wydane na podstawie art. 23715 § 1 Kodeksu pracy.

Jednocześnie rozporządzenie zmieniające wdrożyło do polskiego porządku prawnego postanowienia dyrektywy 2006/25/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 5 kwietnia 2006 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (sztucznym promieniowaniem optycznym) - Dz.Urz. UE nr L 114, str. 38 z późn. zm.

Bhp przy pracach związanych z ekspozycją na promieniowanie optyczne

Zmiany w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 27 maja 2010 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z ekspozycją na promieniowanie optyczne (Dz.U. nr 100, poz. 643 z późn. zm.) dotyczą między innymi poniższych kwestii.

Pracodawca ustala poziom promieniowania optycznego na podstawie pomiarów, wykonywanych zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz.U. nr 33, poz. 166), a później wyznacza poziom ekspozycji na takie promieniowanie w sposób określony w załączniku Wyznaczanie poziomu ekspozycji na promieniowanie optyczne do znowelizowanego rozporządzenia (zmieniony § 3 ust. 1 znowelizowanego rozporządzenia).
Pracodawca, który ma charakterystykę techniczną źródła promieniowania optycznego, umożliwiającą określenie odpowiednich parametrów takiego promieniowania bez wykonywania badań i pomiarów w środowisku pracy:

• ocenia poziom promieniowania optycznego alternatywnie na podstawie danych od producenta źródła takiego promieniowania, które zawierają wyniki pomiarów emitowanych jego poziomów, obliczeń odpowiednich parametrów promieniowania optycznego na stanowisku pracy, gdy takie obliczenia można wykonać, opierając się na znajomości praw i reguł dotyczących takiego promieniowania,
• wyznacza poziom ekspozycji na promieniowanie optyczne na podstawie oceny poziomu takiego promieniowania, w sposób określony w załączniku Wyznaczanie poziomu ekspozycji na promieniowanie optyczne do znowelizowanego rozporządzenia,
• każdorazowo powtarza wyznaczanie poziomu ekspozycji na promieniowanie optyczne, jeżeli nastąpiły zmiany w wyposażeniu technicznym, procesie technologicznym lub warunkach wykonywania pracy, które mogły mieć wpływ na poziom takich promieniowania bądź ekspozycji, albo wystąpiły inne okoliczności, uzasadniające jego ponowne wyznaczenie,
• dokumentuje wyniki oceny poziomu ekspozycji na promieniowanie optyczne, uzyskane na podstawie wspomnianych działań,
• na podstawie wspomnianych wyników oceny poziomu ekspozycji na promieniowanie optyczne dokonuje wpisu dotyczącego takiego promieniowania do rejestru czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na stanowisku pracy, prowadzonego na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy

(zmieniony § 3 ust. 2 pkt 1 lit. a i b oraz pkt 2-5 znowelizowanego rozporządzenia).
Pracodawca nie rozpatruje promieniowania optycznego jako czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy, jeżeli poziom ekspozycji na nie nie przekracza 0,4 wartości maksymalnych dopuszczalnych ekspozycji na promieniowanie optyczne, określonych w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy - Dz.U. nr 217, poz. 1833 z późn. zm. (MDE), a i sama ekspozycja nie dotyczy pracowników należących do grup szczególnego ryzyka lub nie występują inne czynniki powodujące wzrost zagrożenia pracowników:

• wynikającego ze współwystępowania w środowisku pracy promieniowania optycznego i fotouczulających substancji chemicznych,
• przede wszystkim związanego z możliwością wywołania olśnienia, pożaru lub wybuchu

(zmieniony § 3 ust. 3 znowelizowanego rozporządzenia).

Zasady bezpiecznego użycia gaśnic

Gaśnice służą do gaszenia pożaru w zarodku, gdy pożar ma stosunkowo niewielkie rozmiary, a panujące warunki pozwalają na ich użycie. Działania gaśnicze, prowadzone nawet przez osobę praktycznie przeszkoloną, stanowią pewne ryzyko związane z tym, że może nie udać się ugasić pożaru. Zawsze należy sobie zdawać sprawę z tego, że pożar będzie wykryty z pewnym opóźnieniem, trzeba będzie udać się po gaśnicę, następnie przynieść ją do miejsca, w którym wybuchł pożar, i jeżeli będzie to jeszcze możliwe, użyć jej.

Wszystkie te czynności do chwili użycia gaśnicy zabierają czas - czas, w którym pożar może rozwinąć się do rozmiarów mogących zadecydować o tym, że użycie gaśnicy może być niemożliwe, na przykład ze względu na panujące warunki (zadymienie, temperaturę) lub nieskuteczne (np. zbyt mała ilość środka gaśniczego).

Zasady bezpiecznego użycia gaśnic

Osoba używająca gaśnicy może spróbować ocenić sytuację, czy pożar jest zbyt duży do skutecznego i bezpiecznego jej użycia, czy też nie, wykorzystując m.in. następujące zasady:

1) jeżeli pożar obejmuje kilka przedmiotów, mebli itp., użycie gaśnicy może być nieskuteczne,
2) każda gaśnica ma określoną tzw. skuteczność gaśniczą, którą należy wziąć pod uwagę, przystępując do działań gaśniczych (tzw. skuteczność gaśnicza jest opisana na gaśnicy symbolami liczbowymi i literowymi),
Przykładowo symbol 13A 183B oznacza, że dana gaśnica gasi:

• pożary testowe (podczas badań dopuszczających podręczny sprzęt gaśniczy do stosowania) grupy A - materiały stałe - wielkości 13A, czyli stos drewna o wymiarach 50 cm × 56 cm × 130 cm,
• pożary testowe grupy B - cieczy palnych - wielkości 183B, czyli tacę z cieczą palną o powierzchni ok. 5,75 m2 (183 × π/100 = 5,75), na którą wylano 183 l cieczy w proporcjach:

- 1/3 wody,
- 2/3 cieczy palnej.
3) jeżeli trudno jest ocenić sytuację, należy przyjąć, że jest niebezpieczna - wycofać się i przystąpić do ewakuacji - pożarem zajmą się strażacy.
Do pożarów, które w większości przypadków można ugasić gaśnicami, zalicza się między innymi:

• małe pożary, na przykład niewielkich wolno stojących przedmiotów, takich jak kontener, kosz czy skrzynia z materiałami palnymi w środku, które nie obejmują innych sąsiednich materiałów, a jednocześnie warunki w pomieszczeniu, w którym ma miejsce pożar (temperatura, promieniowanie cieplne, zadymienie), pozwalają na bezpieczne prowadzenie działań gaśniczych,
• pożary koszy na śmieci,
• pożar małych urządzeń w pomieszczeniach biurowych, socjalnych itp.,
• małe pożary grup A i B powstałe w czasie prac niebezpiecznych pod względem pożarowym (np. spawania).

W przypadku szczególnej grupy pożarów, czyli pożarów mediów kuchennych (roślinnych lub zwierzęcych olejów i tłuszczy) w urządzeniach kuchennych (grupa pożarów F), należy zachować szczególne środki ostrożności oraz zastosować gaśnice specjalnie przeznaczone do tego celu.
Gaśnice wodne, pianowe czy też woda (np. z hydrantów) nie powinny być stosowane do gaszenia pożarów grupy F.
Podstawowym zagrożeniem związanym z zastosowaniem tych środków do gaszenia pożarów tej grupy jest możliwość rozpryśnięcia lub rozchlapania płonącego tłuszczu bądź oleju w wyniku podania prądu wodnego (strumienia wody) czy też piany, a w konsekwencji rozprzestrzenienie się pożaru.
Ponadto część wody użytej do gaszenia może odparować, zwiększając objętość gazów powstających podczas spalania, i spowodować oparzenia osoby gaszącej.
Jeżeli woda dostanie się do naczynia (urządzenia) z płonącą cieczą (tłuszczem, olejem), dochodzi do jej gwałtownego wrzenia, co może spowodować:

• gwałtowne wyrzucenie kropli palącego się tłuszczu (oleju) w powietrze,
• rozprzestrzenienie się pożaru,
• oparzenia osób będących w pobliżu.

Ponadto pożary grupy F często wiążą się z dodatkowymi zagrożeniami w postaci instalacji i urządzeń pod napięciem (kuchnie elektryczne) lub też dotyczącymi możliwości wypływu gazu (kuchnie gazowe). Dlatego zawsze w takich przypadkach należy stosować gaśnice przeznaczone do grupy pożarów F.

Słodycze to nie zabawa

Praca cukiernika to nie tylko produkcja typowych wyrobów cukierniczych, ale również wykonywanie czynności związanych z transportem, magazynowaniem, obsługą różnego rodzaju maszyn i urządzeń wykorzystywanych przy produkcji wyrobów cukierniczych. Cukiernik narażony jest na wiele czynników niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych występujących przy wykonywaniu tego zawodu.

Jakie wymagania muszą spełniać maszyny, urządzenia i narzędzia użytkowe w cukierniach?

W zakładach cukierniczych do najczęściej użytkowanych maszyn, urządzeń, narzędzi i wyposażenia należą:

• narzędzia ręczne (różnego rodzaju noże, skrobaki, łopatki, blachy, formy do wypieków, wycinacze do ciast, wałki, sita, nadziewarki, dozowniki, rondle, miski, pędzle, woreczki do dozowania i wyciskania mas, piły do cięcia biszkoptów),
• urządzenia chłodnicze (stoły chłodnicze, tunele chłodzące, szafy chłodnicze, witryny chłodnicze, zamrażarki, komory chłodnicze i zamrażalnicze, regału chłodnicze),
• urządzenia do transportu wewnętrznego (np. ręczne i mechaniczne wózki podnośnikowe, transportowe, przenośniki - taśmowe, wałkowe, kulkowe, ślimakowe),
• urządzenia do przygotowania surowców (przesiewacze do mąki, wialnie do czyszczenia ziarna, dozowniki do mieszania, podgrzewania i dozowania wody, wagi do ważenia surowców),
• urządzenia do rozdrabniania surowców (młynki do mielenia, drylownice, obieraczki, wilki),
• urządzenia do przygotowania półproduktów (ubijarki, krystalizatory, wyparki do zagęszczania produktów),
• maszyny do wytwarzania i obróbki ciasta (miesiarki, wywrotnice, zagniatarki, rogalikarki, wałkowarki, dzielarki, zaokrąglarki, formierki),
• piece do smażenia i pieczenia (np. obrotowe, komorowe, wrzutowe, taśmowe, tunelowe),
• urządzenia do smażenia i pieczenia (smażalniki do pączków, opiekacze do sękaczy, żelazka do wafli),
• urządzenia i maszyny do produkcji lodów,
• urządzenia do glazurowania, żelowania, dekorowania, oblewania wyrobów cukierniczych, krajalnice cukiernicze,
• kotły warzelne, karmelarskie,
• pakowarki, myjki, czyszczarki do blach, zmywarki.

Każda maszyna, urządzenie powinna być wyposażona w element sterowniczy przeznaczony do jej całkowitego i bezpiecznego zatrzymywania. Gdy jest to konieczne w związku z zagrożeniami, jakie stwarza maszyna, i jej nominalnym czasem zatrzymania się, maszyna powinna być wyposażona w urządzenie do zatrzymywania awaryjnego.
Elementy sterownicze maszyn mające wpływ na bezpieczeństwo muszą być widoczne i możliwe do zidentyfikowania oraz oznakowane zgodnie z wymaganiami określonymi w Polskich Normach.
Maszyny powinny być wyposażone w łatwo odróżniające się i odpowiednio oznakowane urządzenia do odłączania od wszystkich źródeł energii. Włączenie zasilania energią nie może powodować zagrożenia dla obsługi.

Badania lekarskie i psychologiczne kierowców

Możliwość wykonywania zawodu kierowcy pojazdów silnikowych jest uzależniona od posiadania odpowiednich uprawnień. Jednym z warunków nabycia lub zachowania uprawnień do wykonywania zawodu kierowcy jest uzyskanie i przedłożenie stosownym władzom wydanego przez uprawnionego lekarza orzeczenia o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Legitymowanie się orzeczeniem wymaganym dla uzyskania odpowiedniego pozwolenia na kierowanie pojazdami silnikowymi nie zwalnia pracodawcy zatrudniającego pracowników na stanowisku kierowcy z obowiązku kierowania ich na badania profilaktyczne.

Badania lekarskie i psychologiczne kierowców

Jednym z warunków uzyskania prawa do kierowania drogowymi pojazdami silnikowymi jest przedłożenie orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami.

Badaniom lekarskim przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do uzyskania, zachowania lub przywrócenia uprawnienia do kierowania pojazdami podlegają:

• na swój wniosek-osoby ubiegające się o prawo jazdy, osoby ubiegające się o przywrócenie (cofniętego ze względu na stan zdrowia) uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi.

Wymienione osoby zgłaszają się na badania lekarskie z własnej inicjatywy.

• na podstawie skierowania organu ruchu drogowego-jeżeli kierujący pojazdem silnikowym: był w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol albo uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego nastąpiła śmierć innej osoby lub ciężki uszczerbek na zdrowiu.

Skierowanie na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy policji nie później niż w terminie 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy albo od dnia, w którym kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Skierowanemu na badania lekarskie nie przysługuje możliwość wniesienia odwołania od skierowania.

• na podstawie decyzji starosty - osoba legitymująca się uprawnieniem do kierowania pojazdami silnikowymi, w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia.

Starosta może wydać skierowanie na badania w przypadku otrzymania: wniosku od egzaminatora o stwierdzonych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia lub organu kontroli ruchu drogowego, powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności o posiadaniu przez osobę niepełnosprawną uprawnienia do kierowania pojazdem albo innej informacji wskazującej na występowanie przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem.
Od decyzji starosty przysługuje odwołanie. Na decyzję ostateczną wydaną po wyczerpaniu możliwości odwołania w toku instancji przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.
Badania lekarskie w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami mogą być przeprowadzane wyłącznie przez uprawnionego lekarza. Uzyskanie przez lekarza uprawnień stwierdza w formie zaświadczenia wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania lekarza.
Niezależnie od obowiązku poddania się badaniu lekarskiemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych uzyskanie uprawnienia do kierowania niektórymi pojazdami wymaga poddania się badaniu psychologicznemu w celu uzyskania orzeczenia o predyspozycjach psychicznych do kierowania pojazdami. Badaniu psychologicznemu podlegają w szczególności:

• kierowcy wykonujący transport drogowy
• kandydaci na instruktora lub egzaminatora osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami,
• kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie jak alkohol lub przekroczył liczbę 24 punktów otrzymanych za naruszenie Kodeksu drogowego,
• osoba ubiegająca się o pozwolenie do kierowania tramwajem,
• kierujący będący sprawcą wypadku drogowego, w którym jest zabity lub ranny,

osoby ubiegające się o przywrócenie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi, cofniętego ze względu na istnienie przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami.
Badania lekarskie oraz badanie psychologiczne są wykonywane na koszt osoby badanej, chyba że odrębne przepisy (w tym regulacje zakładowe) stanowią inaczej.

Zimowe słońce

Jednym z czynników środowiska pracy, na które narażony jest pracownik zatrudniony na stanowisku kierowcy samochodu osobowego, jest szkodliwe oddziaływanie na oczy promieniowania optycznego, na przykład słonecznego, intensywnego widzialnego (wywołującego przykładowo olśnienie). Pamiętajmy przy tym, że zjawisko olśnienia słonecznego często występuje zimą, gdy w pogodne dni śnieg odbija promieniowanie słoneczne.

Zimowe słońce

Jeżeli po ocenie zagrożeń istniejących na stanowisku pracy kierowcy samochodu osobowego pracodawca uzna, że konieczne jest wyposażenie tego kierowcy w środki ochrony indywidualnej oczu w celu ograniczenia zbyt silnego promieniowania optycznego, podwyższenia komfortu widzenia i zwiększenia informacji wzrokowej, to będzie musiał dostarczyć temu kierowcy nieodpłatnie takie środki - w tym przypadku okulary ochronne.

Okulary ochronne
Filtry stosowane w okularach ochronnych, które zabezpieczają przed olśnieniem słonecznym, powinny być dobrane w zależności od jasności otoczenia i indywidualnej wrażliwości na olśnienie oraz w taki sposób, aby przy długotrwałym stosowaniu nie męczyły wzroku.

„Kto mówi sieje, kto słucha, zbiera”

Przygotowanie szkolenia jest zajęciem czasochłonnym i trudnym. Jeszcze trudniejsze jest przekazanie wiedzy podczas szkolenia, tak aby uczestnicy zapamiętali, a następnie wykorzystali podczas pracy przekazywane informacje.

Można przyjąć, że zasadą przeprowadzania szkoleń bhp są szkolenia grupowe. Czy wiesz jak przeprowadzić szkolenie bhp, aby wszyscy jego uczestnicy zrozumieli i przyswoili przekazywaną im wiedzę?

Jakie warunki musi spełniać szkolenie bhp, by było satysfakcjonujące dla uczestników?

Jednym z ważnych założeń szkolenia grupowego w zakresie bhp powinno być twierdzenie, że każdy pracownik ma możliwość osobistego rozwoju zawodowego po spełnieniu określonych warunków, w tym umiejętności pomocy samemu sobie przez m.in. przestrzeganie zasad bhp. Do warunków tych należy także zaliczyć:

• nawiązywanie i pozostawanie w kontakcie psychicznym z innym pracownikami,
• pozytywne nastawienie,
• chęć zrozumienia innych pracowników i ich problemów zawodowych.

Realizacja warunków następuje głównie przez udzielanie pracownikom w trakcie szkolenia grupowego znaczącego wsparcia ze strony instruktora prowadzącego szkolenie z zakresu bhp. Wiele trudności na jakie natrafiają uczestnicy szkoleń grupowych wynika z małej satysfakcji z rozwiązywania problemów związanych z przestrzeganiem zasad bhp. Trudności te są zazwyczaj związane z:

• zawyżoną lub zaniżoną samooceną co do posiadanej wiedzy i umiejętności,
• różnymi kompleksami,
• postrzeganiem siebie jako ofiary,
• lękiem przed niepowodzeniem i obawami, że inne osoby to zauważą,
• nadmiernym oczekiwaniem na pomoc ze strony instruktorów i organizatorów kursów szkoleniowych.

Dobra grupa szkoleniowa zapewnia właściwe warunki do osobistego rozwoju każdego jej członka, ale również pomoc w opanowaniu materiału.
Uczestnictwo w grupie szkoleniowej jest efektywnym sposobem pomocy szkolącym się w:

• realizacji ich celów szkoleniowych,
• uczeniu się odpowiedzialności za działania swoje i grupy,
• zdobywaniu i uczeniu się zaufania,
• ocenianiu swojej wiedzy i umiejętności w odniesieniu do innych członków grupy.

Aktywny udział w szkoleniu grupowym powinien więc:

• zapewniać otrzymanie odpowiedniej ilości informacji i przygotowanie do podejmowania dalszych kroków,
• kształtować poczucie sprawstwa i pomocy,
• wpływać na nabieranie większej pewności siebie przez uczestników szkolenia.

Szkolenie grupowe nie jest procesem, który powinien koncentrować się tylko na przekazie informacji, opanowaniu wiedzy i umiejętności czy ocenianiu sfery emocjonalnej. To również proces pośredni uwzględniający zarówno:

• fakty,
• procedury,
• zasady,
• normy,
• odczucia (stany emocjonalne) w zakresie właściwym dla osiągnięcia celu szkolenia grupowego przez członków grupy.

Dobrze zaplanowane i przeprowadzone zajęcia szkoleniowe w grupie mogą pomóc przede wszystkim tym uczestnikom, którzy pragną osiągnąć szybciej cel postawiony przez instruktora lub wypracowany przez grupę, niż w pracy indywidualnej.
Aby każdy z uczestników szkolenia grupowego mógł wynieść z uczestnictwa w grupie prawdziwą korzyść należy spełnić następujące warunki:

1. Stworzyć przyjemną atmosferę.
2. Zapewnić aktywne uczestnictwo w pracy grupy.
3. Dostrzegać i akceptować intelektualne oraz emocjonalne aspekty postaw i zachowań,
4. Uzyskać wgląd w to, jak działa grupa.
5. Zapewnić dużą ilość:
   • pomocnych informacji,
   • wyjaśniających opisów,
   • ćwiczeń,
   • okazji zachęcających do dialogu, konfrontacji postaw, wygłaszania opinii, ocen i komentarzy, także ze strony prowadzącego jak i uczestników szkolenia grupowego.

Instrukcję bezpieczeństwa pożarowego też trzeba znać

Pracownik przyjmowany do pracy potwierdza własnoręcznym podpisem w pisemnym oświadczeniu przyjęcie do wiadomości i zobowiązanie do przestrzegania instrukcji bezpieczeństwa pożarowego w firmie. Oświadczenie to włącza się następnie do akt osobowych danego pracownika.

Instrukcję bezpieczeństwa pożarowego też trzeba znać

Obowiązek zapoznania się z instrukcją bezpieczeństwa pożarowego i jej przestrzegania mają wszyscy pracownicy, bez względu na zajmowane stanowisko służbowe i rodzaj wykonywanej pracy.

Postanowienia instrukcji są obowiązkowe także dla innych firm (osób prawnych i fizycznych) prowadzących działalność w danym obiekcie oraz osób czasowo w nim przebywających.
Warunek zapoznania się i przestrzegania instrukcji bezpieczeństwa pożarowego powinien być zawarty w umowie najmu lub innej umowie, na podstawie której zewnętrzna firma prowadzi działalność na terenie danego obiektu.