Środki ochrony indywidualnej przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi

Gospodarowanie odpadami komunalnych, czyli powstającymi w gospodarstwach domowych, z wyjątkiem pojazdów wycofanych z eksploatacji, musi odbywać się zgodnie z odpowiednimi wymaganiami bezpieczeństwa i higieny pracy.

Mianowicie wymagania bhp podczas wykonywania prac przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi, w rozumieniu ustawy z 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (Dz.U. z 2010 r. nr 185, poz. 1243 ze zm.), określa rozporządzenie Ministra Środowiska z 16 czerwca 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi (Dz.U. nr 104, poz. 868).
Odpady niezawierające odpadów niebezpiecznych, pochodzące z innych źródeł niż gospodarstwa domowe, które ze względu na swój charakter lub skład są podobne do odpadów powstających w takich gospodarstwach, również są odpadami komunalnymi.

Środki ochrony indywidualnej przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi

Pracodawca ma obowiązek zapewnić stosowanie przez pracownika przystępującego do wykonywania prac przy gospodarowaniu odpadami komunalnymi odpowiednich środków ochrony indywidualnej.

Odzież ochronna pracowników wykonujących prace na drogach publicznych i w strefach zamkniętych zakładu pracy, gdzie występuje ryzyko najechania przez pojazdy lub urządzenia samobieżne, powinna być odpowiednio oznakowana elementami odblaskowymi oraz spełniać wymagania przepisów o systemie oceny zgodności.
Ze względu na bezpieczeństwo sanitarne środki ochrony indywidualnej należy przechowywać wyłącznie w miejscu wskazanym przez pracodawcę.
Ponadto odzieży ochronnej nie wolno używać poza miejscem wykonywania obowiązków służbowych i w miejscach, w których może ona powodować zagrożenie sanitarne, w tym:

• placówkach ochrony zdrowia,
• punktach żywienia zbiorowego, przetwórstwa lub obrotu żywnością.

Kto może oceniać ryzyko zawodowe?

Pracodawca ma obowiązek oceny ryzyka zawodowego i dokumentowania takiego ryzyka związanego z wykonywaną pracą oraz stosowania niezbędnych środków profilaktycznych zmniejszających właśnie ryzyko zawodowe.

Musi on także informować pracowników o ryzyku zawodowym, które wiąże się z wykonywaną pracą, i zasadach ochrony przed zagrożeniami.

Kto może oceniać ryzyko zawodowe?

To pracodawca jest osobą odpowiedzialną za dokonywanie oceny ryzyka zawodowego oraz informowanie pracowników o ryzyku zawodowym związanym z wykonywana pracą. Oczywiście w praktyce, pracodawca sam osobiście nie będzie dokonywał oceny, lecz wyznaczy do jej dokonania zespół ekspertów, któremu zleci wykonanie określonych czynności, na podstawie wydanych przez siebie stosownych wytycznych (zarządzeń).

Najlepszą odpowiedzią na tytułowe pytanie jest zapis Polskiej Normy PN-N-18002:2011 Systemy zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy - Ogólne wytyczne do oceny ryzyka zawodowego.
Mianowicie, "Ocenę ryzyka zawodowego przeprowadza zespół (lub zespoły), w skład którego mogą wchodzić: pracodawca, pracownicy wyznaczeni przez pracodawcę (w tym osoby kierujące pracownikami) i (lub) eksperci spoza organizacji. Zaleca się, aby zespół oceniający ryzyko zawodowe składał się z osób, które:

• znają i rozumieją zasady oceny ryzyka zawodowego,
• mają wiedzę niezbędną do identyfikowania zagrożeń na ocenianych stanowiskach,
• umieją oceniać szkodliwe następstwa występujących zagrożeń.

Dodatkowo zaleca się, aby osoby te potrafiły formułować propozycje działań korygujących i (lub) zapobiegawczych prowadzących do eliminowania bądź ograniczania ryzyka zawodowego, a także oceniać ich skuteczność oraz identyfikować te problemy, które powinny być rozwiązane z udziałem ekspertów zewnętrznych".
Pamiętaj, że chociaż nie ma obowiązku stosowania Polskiej Normy PN-N-18002:2011, może ona jednak stanowić - i stanowi - dobry przykład prawidłowego podejścia do oceny ryzyka zawodowego.
Dlatego w celu dokonania oceny ryzyka zawodowego należy opracować odpowiednią procedurę, określając w niej m.in.:

• niezbędne zasoby do przeprowadzenia oceny ryzyka zawodowego,
• odpowiednie osoby do realizacji poszczególnych czynności,
• potrzeby szkoleniowe dla osób prowadzących ocenę,
• wykaz stanowisk pracy podlegających ocenie,
• udział pracowników,
• dostęp do informacji,
• sposób informowania o ryzyku zawodowym.

Rola specjalistów ds. bhp
Specjaliści ds. bhp muszą pamiętać, że to oni odgrywają wiodącą rolę w zespołach oceniających ryzyko zawodowe. Przecież do zakresu obowiązków służby bhp należy także udział w dokonywaniu oceny ryzyka zawodowego, które wiąże się z wykonywaną pracą (rozporządzenie Rady Ministrów z 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy - Dz.U. nr 109, poz. 704 z późn. zm.).
Jak wygląda praktyka?
W praktyce, szczególnie w mniejszych zakładach pracy, dokonywanie oceny ryzyka powierza się najczęściej ekspertom zewnętrznym, z uwagi na brak wykwalifikowanych specjalistów z zakładu pracy do wykonywania tych czynności. Przygotowanie w tym przypadku swojego specjalisty do wykonywania oceny ryzyka jest kosztowne i może być po prostu nieopłacalne.
Jednak nieodzownym elementem w takiej sytuacji powinno być doradztwo w zakresie charakterystyki danego stanowiska pracy i identyfikacji zagrożeń ze strony zakładowego pracownika służby bhp, który najlepiej zna swoje środowisko pracy.

Wybór społecznego inspektora pracy

Społeczna inspekcja pracy jest służbą społeczną pełnioną przez pracowników. Służba ta ma na celu zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz ochronę uprawnień pracowniczych określonych w przepisach prawa pracy. To ogólne odesłanie do przepisów prawa pracy oznacza, że w zakresie zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy w sferze zainteresowania społecznych inspektorów pracy jest także zapewnienie przez pracodawcę takich warunków pracy, wynikających z zasad bhp.

Wybór społecznego inspektora pracy

Społecznym inspektorem pracy może być wybrany pracownik danego zakładu pracy, który nie zajmuje stanowiska kierownika działającego w imieniu pracodawcy lub stanowiska kierowniczego bezpośrednio podległego takiej osobie.

Społecznym inspektorem pracy nie może być np. kierownik zakładowej komórki organizacyjnej bhp z racji sprawowania funkcji kierowniczej i bezpośredniej podległości pracodawcy. Nie ma natomiast przeszkód powierzenia przez załogę firmy funkcji społecznego inspektora pracy pracownikowi zatrudnionemu na innym samodzielnym stanowisku pracy, w tym na przykład na stanowisku pracy inspektora ds. bhp, który nie jest kierownikiem komórki organizacyjnej bhp. Ocenę, czy połączenie stanowiska pracownika służby bhp z pełnieniem funkcji społecznego inspektora pracy jest najwłaściwsze, podejmuje zakładowa organizacja związkowa i pracownicy firmy uprawnieni do dokonania wyboru społecznego inspektora pracy.
Przynależność kandydata na społecznego inspektora pracy do zakładowej organizacji związkowej nie jest obowiązkowa. Organizacja taka jest uprawniona postanowić, że społecznym inspektorem pracy może być wybrany pracownik zakładu niebędący członkiem związku zawodowego. Bez względu na zasady wyboru społeczny inspektor pracy reprezentuje wszystkich pracowników firmy. Działalnością społecznych inspektorów pracy kieruje zakładowa organizacja związkowa.

Jak wykorzystać w firmie dane o kosztach wypadków przy pracy?

Jak wykorzystać w firmie dane o kosztach wypadków przy pracy?

Odpowiednia informacja o wypadkach i ich kosztach jest potrzebna do skutecznego zarządzania bezpieczeństwem pracy w firmie. Wykorzystując wyniki obliczania kosztów wypadków, warto stworzyć odpowiedni system informacji o wypadkach i ich kosztach.

Dzięki takiemu systemowi możesz:

• przedstawiać kierownictwu średniego szczebla wiarygodne dane dotyczące wypadków i ich kosztów, dzięki czemu możliwa byłaby ocena wpływu wypadków na koszty produkcji w firmie,
• zlokalizować koszty wypadków na poszczególnych wydziałach,
• rozliczać poszczególne wydziały ze stanu bhp, czyli dokonywać pomiarów celów bezpieczeństwa.

Profilaktyka
Skutki ekonomiczne wypadków przy pracy i chorób zawodowych wskazują konieczność prowadzenia działalności profilaktycznej w celu utworzenia i utrzymania odpowiedniego stanu bhp w zakładzie pracy. Działalność ta ma także aspekt ekonomiczny, gdyż wiąże się z określonymi kosztami.
Wydatki na zapewnienie odpowiedniego stanu bhp
Wydatki na zapewnienie odpowiedniego stanu bhp w firmie obejmują następujące koszty:

• zatrudniania pracowników ds. bezpieczeństwa pracy lub obsługi w zakresie bhp przez specjalistów zewnętrznych,
• zakupu i odpowiedniego utrzymania środków ochrony zbiorowej,
• zakupu środków ochrony indywidualnej,
• zakupu ubiorów roboczych i ich prania,
• zapewnienia środków czystości,
• związane z oceną ryzyka zawodowego,
• audytów,
• pomiarów warunków środowiska pracy,
• badań lekarskich,
• organizacji doboru zawodowego i szkoleń w zakresie bhp,
• organizacji i utrzymania służb ratowniczych oraz pożarniczych,
• promocji i informacji,
• zmian w wyposażeniu stanowisk i pomieszczeń pracy,
• zmian w organizacji produkcji.

Ważne
Główną motywacją w obliczaniu kosztów wypadków powinno być wykorzystanie ich wyników w analizie kosztów i korzyści. Koszty związane z wydatkami na poprawę warunków pracy mogą bowiem przybierać formę inwestycji dającej określone korzyści, wyrażające się zmniejszeniem kosztów wypadków i chorób zawodowych oraz absencji chorobowej, zwiększeniem wydajności pracy, zmniejszeniem braków i poprawą samopoczucia pracowników.

Poddawanie się badaniom lekarskim

Obowiązek poddawania się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim został ustanowiony w trosce o zapewnienie bezpieczeństwa w procesie pracy. Jest on wyrazem dbałości o każdego pracownika z osobna.

Wstępnym badaniom lekarskim podlegają wszystkie osoby nowo przyjmowane do pracy. Jedynym wyjątkiem są osoby przyjmowane ponownie do pracy u danego pracodawcy na to samo stanowisko pracy lub stanowisko pracy o takich samych warunkach pracy, na podstawie kolejnej umowy o pracę zawartej w ciągu 30 dni po rozwiązaniu bądź wygaśnięciu poprzedniej umowy o pracę z tym pracodawcą.

Dodatkowo obowiązek skierowania na wstępne badania lekarskie istnieje w stosunku do pracowników młodocianych przenoszonych na inne stanowiska pracy i innych pracowników przenoszonych na stanowiska pracy, na których występują czynniki szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe.

Poddawanie się badaniom lekarskim

Ponadto dla wszystkich pracowników przeprowadza się badania okresowe, wg harmonogramu przewidzianego w rozporządzeniu Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz.U. nr 69, poz. 332 z późn. zm.).

Natomiast kontrolnym badaniom lekarskim podlegają pracownicy w przypadku niezdolności do pracy trwającej dłużej niż 30 dni.
Pamiętaj także, że obowiązek pracodawcy skierowania na badania kontrolne po wyczerpaniu zasiłku chorobowego dotyczy pracownika, który po upływie tego okresu stawił się do pracy i zgłosił gotowość jej wykonywania (wyrok Sądu Najwyższego z 21 września 2001 r., I PKN 639/00, OSNP 2003/17/415).
Obowiązek poddania się wstępnym, okresowym i kontrolnym oraz innym zaleconym badaniom lekarskim wynika bezpośrednio z art. 211 pkt 5 Kodeksu pracy.
Ponadto nie uchyla obowiązku przeprowadzenia badań lekarskich przedstawienie przez pracownika wyników badań przeprowadzonych do innych celów niż podjęcie pracy.

Wypadki przy pracy podczas użytkowania wózków jezdniowych podnośnikowych

Szkolonym pracownikom trzeba uświadomić, że przy wykonywaniu prac związanych z obsługą wózka jezdniowego podnośnikowego powinni zachować szczególną ostrożność i nie lekceważyć występujących przy tego typu pracach zagrożeń.

Pracownicy obsługujący takie maszyny często nie zdają sobie sprawy z występujących zagrożeń. Wypadki z udziałem wózków podnośnikowych często kończą się poważnymi obrażeniami ciała albo śmiercią.

Wypadki przy pracy podczas użytkowania wózków jezdniowych podnośnikowych

Najczęściej do wypadków przy pracy podczas użytkowania wózków jezdniowych podnośnikowych dochodzi na skutek:

• uderzenia, przygniecenia przez spadające transportowane (składowane) materiały i opakowania,
• pochwycenia przez nieosłonięte mechanizmy będące w ruchu (koła, paski napędowe),
• oparzenia rozlanym kwasem, elektrolitem,
• uderzenia o elementy konstrukcyjne maszyn,
• upadki podczas przechodzenia obok wózków lub w czasie ich obsługi, a także podczas wsiadania i wysiadania z kabiny (siedziska) wózka,
• przygniecenia przez przewrócone wózki.

Wypadki te najczęściej spowodowane są:

• brakiem osłon i urządzeń zabezpieczających lub ich wadliwą konstrukcja albo nieprawidłowym zamocowaniem,
• wykonywaniem przez pracowników prac konserwatorskich maszyn będących w ruchu,
• nieprzestrzeganie przepisów bhp podczas napraw, konserwacji, smarowania i remontów wózków,
• niewłaściwym zachowaniem się pracowników, lekceważeniem zagrożenia, nieużywanie pasów bezpieczeństwa, nieużywaniem środków ochrony indywidualnej,
• eksploatacją wózka niezgodnie z jego dokumentacją techniczno - eksploatacyjną (przeciążenie wózka, utrata stateczności wózka).

Omówienie ze szkolonymi pracownikami zdarzeń wywołujących wypadki i ich najczęstszych przyczyn powinno uświadomić im gdzie i jakiego rodzaju mogą wystąpić zagrożenia powodujące wypadki przy pracy i jak należy prawidłowo się zachować, aby uniknąć wypadków przy pracy.
Przykłady wypadków

1. Do obsługi wózka dopuszczono kierowcę bez uprawnień. W czasie parkowania wózka, kierowca stracił panowanie nad nim i najechał na innego pracownika, który w wyniku wypadku doznał złamania nogi. Kierownik zakładu dopuścił do obsługi wózka przez osobę nieposiadającą uprawnień kwalifikacyjnych.
2. W czasie cofania kierowca nie opuścił mechanizmu podnoszenia wózka i zawadził o przewody instalacji wentylacyjnej w wyniku czego doszło do przewrócenia się wózka. Kierowca wypadł z wózka i został przez niego przygnieciony. Na skutek doznanych obrażeń, kierowca wózka zmarł w szpitalu.

Uprawnienia specjalisty ds.bhp podczas kontroli

Zgodnie z kodeksem pracy służba bhp pełni funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, a rozporządzenie Rady Ministrów z 2 września 1997r. w sprawie służby bhp (Dz.U. Nr 109, poz. 704, ze zm.) wyjaśnia, że podlega ona bezpośrednio pracodawcy i nie może być obciążana innymi zadaniami niż w nim wymienione.

Uprawnienia specjalisty ds. bhp podczas kontroli

Podczas kontroli (a także w każdej innej sytuacji) specjalista ds. bhp ma prawo (§3 rozporządzenia o służbie bhp), a w zasadzie obowiązek, podjęcia działań zapobiegających zaistnieniu wypadku, czy tylko usunięciu potencjalnego zagrożenia wypadkowego przez:

• występowanie do osób kierujących pracownikami z zaleceniami usunięcia stwierdzonych zagrożeń wypadkowych i szkodliwości zawodowych oraz uchybień w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy,
• niezwłoczne wstrzymanie pracy maszyny lub innego urządzenia technicznego w razie wystąpienia bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia pracownika albo innych osób,
• niezwłoczne odsunięcie od pracy pracownika zatrudnionego przy pracy wzbronionej,
• niezwłoczne odsunięcia od pracy pracownika, który swoim zachowaniem lub sposobem wykonywania pracy stwarza bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia własnego albo innych osób,
• wnioskowanie do pracodawcy o niezwłoczne wstrzymanie pracy w zakładzie pracy, w jego części lub w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę do wykonywania pracy, w wypadku stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia życia lub zdrowia pracowników albo innych osób.

Zaniechanie tych albo podobnych działań jest tolerowaniem występujących zagrożeń czy wręcz sytuacji wypadkowych a również mija się z celem, do którego służba bhp jest powołana. W tych sytuacjach powoływanie się na odpowiedzialność pracodawcy za bezpieczeństwo w zakładzie jest niczym innym jak "chowaniem się za przepisy" w imię tzw. świętego spokoju ale tylko na krótki czas.
Pracownicy służby bhp powinni pamiętać o tym, że wywiązywanie się ze swoich zadań czy korzystanie z uprawnień jest realizacją misji, którą mają do spełnienia, a jest nią działanie na rzecz dobra pracowników jakim jest zachowanie ich życia i zdrowia przez cały okres pracy w zakładzie.