Sprawdź, co musisz wiedzieć o wypadkach nietrzeźwych pracowników

Co powinieneś wiedzieć o wypadkach nietrzeźwych pracowników

Czy stwierdzenie w protokole wypadkowym, że wyłączną przyczyną wypadku było naruszenie przez pracownika przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia lub stanu nietrzeźwości powoduje automatycznie stwierdzenie, że wypadek nie jest wypadkiem przy pracy?

Nie. Naruszenie przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia oraz stan nietrzeźwości nie przesądzają o tym, iż zdarzenie nie może zostać uznane za wypadek przy pracy.
Przepisy nie uzależniają uznania danego zdarzenia za wypadek przy pracy od zachowania przez poszkodowanego zasad zawartych w przepisach dotyczących ochrony życia i zdrowia, ani też od tego, czy pracownik w chwili zaistnienia zdarzenia był trzeźwy. Zatem nawet jeśli zachowanie pracownika będzie niezgodne z przepisami lub będzie on w chwili zdarzenia nietrzeźwy, ale będą spełnione są przesłanki określone przepisami prawa dane zdarzenie będzie wypadkiem przy pracy.
Naruszenie przez pracownika przepisów w zakresie ochrony zdrowia i zdrowia powoduje natomiast brak prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, a i tak tylko wówczas, gdy jest wyłączną przyczyną wypadku i spowodowane zostało umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa. Świadczenia te nie przysługują również, gdy poszkodowany będący w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku.

Podstawa prawna:

• art. 3 ust. 1, art. 21 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (tekst jedn.: Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322)

Co powinieneś wiedzieć o wnioskowaniu do PIP w sprawach zagrożeń zdrowia i życia pracowników?

Uprawnieniem pracowników lub ich przedstawicieli jest składanie umotywowanego wniosku dotyczącego spraw zagrożenia zdrowia i życia pracowników do inspektora pracy Państwowej Inspekcji Pracy.

Wniosek taki może zostać przez pracowników lub ich przedstawicieli złożony w przypadku nieuwzględnienia ich słusznych opinii w związku ze stanem zagrażającym w zakładzie pracy zdrowiu i życiu pracowników.
Wnioski takie mogą być składane bezpośrednio do PIP lub za pośrednictwem pracodawcy, który powinien niezwłocznie przekazać dany wniosek do PIP.
Niestety PIP nie jest prawnie związana takimi wnioskami. Brak jest również jasnych procedur w zakresie przekazywania wspomnianych wniosków przez pracodawców do PIP. Podstawę obowiązku przekazania do PIP przygotowanego przez pracowników lub ich przedstawicieli wniosku może stanowić jedynie ogólny obowiązek działania pracodawcy w trosce o ochronę zdrowia i życia pracowników oraz w duchu dialogu społecznego.

Wnioskowanie do Państwowej Inspekcji Pracy w sprawach zagrożeń zdrowia i życia pracowników.

W razie potwierdzenia przez inspektora pracy podczas przeprowadzanej przez niego kontroli zagrożeń wskazanych we wniosku pracowników lub ich przedstawicieli może on zastosować wobec pracodawcy następujące środki prawne:

1) nakazać usunięcie stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie, w przypadku gdy naruszenie dotyczy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
2) nakazać wstrzymanie prac lub działalności, gdy naruszenie powoduje bezpośrednie zagrożenie życia bądź zdrowia pracowników albo innych osób wykonujących te prace lub prowadzących działalność, a także skierowanie do innych prac pracowników bądź innych osób dopuszczonych do pracy wbrew odpowiednim przepisom przy pracach wzbronionych, szkodliwych albo niebezpiecznych lub pracowników bądź innych osób dopuszczonych do pracy przy pracach niebezpiecznych, jeżeli pracownicy ci albo osoby te nie posiadają odpowiednich kwalifikacji - nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu,
3) nakazać wstrzymanie eksploatacji maszyn i urządzeń, w sytuacji gdy ich eksploatacja powoduje bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi - nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu,
4) zakazać wykonywanie pracy lub prowadzenie działalności w miejscach, w których stan warunków pracy stanowi bezpośrednie zagrożenie życia bądź zdrowia ludzi - nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu,
5) nakazać, w przypadku stwierdzenia, że stan bezpieczeństwa i higieny pracy zagraża życiu lub zdrowiu pracowników bądź osób fizycznych wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, w tym osób wykonujących na własny rachunek działalność gospodarczą, zaprzestanie prowadzenia działalności albo działalności określonego rodzaju,
6) nakazać ustalenie, w określonym terminie, okoliczności i przyczyn wypadku,
7) nakazać wykonanie badań i pomiarów czynników szkodliwych oraz uciążliwych w środowisku pracy w przypadku naruszenia trybu, metod, rodzaju lub częstotliwości wykonania tych badań i pomiarów bądź konieczności stwierdzenia wykonywania pracy w szczególnych warunkach,
8) nakazać pracodawcy wypłatę należnego wynagrodzenia za pracę, a także innego świadczenia przysługującego pracownikowi - nakazy w tych sprawach podlegają natychmiastowemu wykonaniu,
9) skierować wystąpienie lub wydać polecenie, w razie stwierdzenia innych niż wymienione naruszeń, w sprawie ich usunięcia, a także wyciągnięcia konsekwencji w stosunku do winnych osób.

Czy znasz wymagania bhp na stanowiskach spawalniczych?

Potrzeba, a nawet konieczność wykonywania robót spawalniczych występuje właściwie w każdej branży przemysłu. Dziś spawalnictwo to technika i technologia powszechnie stosowane, a praca spawacza należy do szczególnie odpowiedzialnych.

Wymagania bhp na stanowiskach spawalniczych

Stałe stanowisko spawalnicze powinno spełniać następujące wymagania:

• być wyposażone w instalację wentylacji stanowiskowej, jeżeli istnieje możliwość emisji szkodliwych pyłów i gazów;
• być wyposażone w stół spawalniczy i (lub) odpowiednie oprzyrządowanie, umożliwiające bezpieczne wykonanie prac spawalniczych, na przykład:
  • blat w postaci kraty, przez którą przedostają się wszelkiego rodzaju zanieczyszczenia,
  • młotek spawalniczy,
  • szczotkę drucianą do usuwania zabrudzeń,
  • kleszcze do przytrzymywania przedmiotów spawanych.

Na stałym stanowisku spawalniczym przedmioty o dużych wymiarach lub masie ponad 25 kg powinny być przemieszczane za pomocą urządzeń do transportu pionowego lub poziomego (np. napędzanych ręcznie lub mechanicznie przenośnych wciągarek, wciągników, dźwigników).
Każde stanowisko spawalnicze (stałe lub ruchome) powinno być wyposażone w:

• osprzęt umożliwiający bezpieczne odłożenie lub zawieszenie palnika oraz naczynie z wodą do okresowego lub awaryjnego schładzania palnika, jeżeli są na nim stosowane ręczne palniki gazowe,
• osprzęt umożliwiający bezpieczne odłożenie lub zawieszenie uchwytu, jeżeli są na nim stosowane ręczne uchwyty spawalnicze,
• pojemnik na resztki (ogarki) elektrod, jeżeli jest na nim stosowane spawanie łukowe elektrodami otulonymi.

Stanowisko spawalnicze zlokalizowane na otwartej przestrzeni powinno być zabezpieczone przed działaniem czynników atmosferycznych, a jego otoczenie powinno być chronione przed promieniowaniem łuku elektrycznego lub płomienia. Wymóg ten nie dotyczy prac spawalniczych wykonywanych na statkach morskich i śródlądowych oraz przy pracach budowlano-montażowych wykonywanych na dużych wysokościach lub w wykopach.

Remont, czy konserwacja

Remontowe prace budowlane często należą do prac szczególnie niebezpiecznych, podobnie jak na przykład towarzyszące im zazwyczaj roboty spawalnicze i prace z zastosowaniem substancji niebezpiecznych, takich jak lakiery, rozpuszczalniki, rozcieńczalniki czy środki myjące oraz odtłuszczające.

To samo dotyczy wszelkich prac związanych z przebudową obiektów budowlanych. Wszystko to zaostrza wymogi bhp wobec pracodawców i pracowników remontujących obiekty budowlane.

Remont, czy konserwacja?

Remontowymi pracami budowlanymi są roboty polegające na odtworzeniu stanu pierwotnego, wykonywane w istniejącym obiekcie budowlanym. Remontem jest zatem wykonywanie robót budowlanych niestanowiących bieżącej konserwacji (nawet z zastosowaniem wyrobów budowlanych, innych niż użyte w stanie pierwotnym) w:

• budynku z jego instalacjami i urządzeniami technicznymi (obiekcie budowlanym, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz ma fundamenty i dach),

• budowli - każdym obiekcie budowlanym niebędącym budynkiem lub obiektem małej architektury, takim jak lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, wiadukty, tunele, przepusty techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące, trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne, ochronne i hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, części budowlane urządzeń technicznych - kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń - oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową,

• obiektach małej architektury, do których należą niewielkie obiekty kultu religijnego (np. kapliczki, krzyże przydrożne, figury), posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, a także obiekty użytkowe, służące codziennej rekreacji oraz utrzymaniu porządku (np. piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki).

Do prac remontowych należą zatem wymiana, przebudowa lub technologiczne ulepszanie elementów konstrukcyjnych - w odróżnieniu od prac konserwatorskich, niewnikających w konstrukcję obiektu, ale na przykład poprawiających jego estetykę lub zabezpieczających jego elementy.
Prace konserwacyjne w działającym zakładzie pracy nie zaliczają się do prac szczególnie niebezpiecznych i nie wymagają wielu przewidzianych w takim przypadku czynności. Na przykład wymiana pokrycia dachu istniejącego budynku zalicza się do prac remontowych. Natomiast malowanie farbą antykorozyjną blachy stanowiącej pokrycie dachu, mające na celu zabezpieczenie go przed zniszczeniem, należy do prac konserwacyjnych.
Do prac szczególnie niebezpiecznych należą m.in. prace:

• remontowe,
• budowlane,
• rozbiórkowe,
• montażowe,

prowadzone bez wstrzymania ruchu zakładu pracy lub jego części w miejscach przebywania pracowników zatrudnionych przy innych pracach bądź działania maszyn i innych urządzeń technicznych.

Rola służby bhp w procesie konsultacji bhp

Służba bhp w firmie jest organem doradczym i kontrolnym, który wspiera pracodawcę w jego działaniach z zakresu bhp.

Jednak służba bhp nie przejmuje za pracodawcę odpowiedzialności za stan bezpieczeństwa i higieny pracy. Oznacza to, że mimo powołania służby bhp pracodawca nadal jest odpowiedzialny za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w firmie, a odpowiedzialność ta ma charakter samodzielny.

Rola służby bhp w procesie konsultacji bhp

Do prowadzenia konsultacji w zakresie działań związanych z bezpieczeństwem i higieną zobowiązany jest sam pracodawca. Służba bhp również i w tym przypadku pełni swoje statutowe funkcje, czyli związane z doradztwem i kontrolą stanu bhp w zakładzie pracy. Jednak jej pozycja w procesie konsultacji pracodawcy z pracownikami lub ich przedstawicielami ulega modyfikacjom w związku z tematem konsultacji lub faktem, w ramach jakiego ciała się one odbywają - na przykład w ramach komisji bhp.

Gdy konsultacje są prowadzone bezpośrednio z pracownikami lub ich przedstawicielami, służba bhp, będąc zobowiązana do merytorycznego wsparcia konsultacji, nierzadko staje się pomostem porozumienia między pracodawcą a pracownikami.
Służba bhp mając zaplecze w postaci wiedzy dotyczącej stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w firmie, będąc często jedynym źródłem informacji z tego zakresu, powinna czynnie angażować się w proces konsultacji, starając się doprowadzić do porozumienia między pracownikami a pracodawcą.
Natomiast w sytuacji, gdy konsultacje w zakresie działań związanych z bezpieczeństwem i higieną odbywają się w ramach komisji bhp, służba bhp odgrywa tu kapitalną rolę.
Udział pracowników służby bhp w takich konsultacjach jest niezmiernie istotny, ponieważ są to osoby, które posiadają największą wiedzę co do faktycznego stanu bezpieczeństwa i higieny pracy w firmie oraz obowiązków nałożonych w tym zakresie na pracodawcę. W rzeczowy sposób wspierają oni zatem przedmiotowe konsultacje swoją wiedzą i znajomością zagadnień.
W przypadku gdy przedmiotem konsultacji jest służba bhp, czyli jej tworzenie lub powierzanie wykonywania zadań tej służby innym osobom, wówczas pozycja negocjacyjna służby jest raczej słaba. Trudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, kiedy pracownikowi, który ma zostać członkiem służby bhp w danym zakładzie pracy, zarzuca się brak kompetencji, a on jest innego zdania.

Wpływ wysokiej temperatury otoczenia na człowieka

Odpowiedzią organizmu na wzrost temperatury otoczenia jest przede wszystkim rozszerzenie naczyń krwionośnych skóry i wzrost skórnego przepływu krwi. Następnie uruchomiony zostaje drugi mechanizm obronny, tj. wzmożone wydzielanie potu. Oba te mechanizmy pozwalają na utrzymanie homeostazy termicznej ustroju.

Działanie tych mechanizmów powoduje jednak wiele wtórnych zmian o charakterze czynnościowym (odwracalnym), takich jak:

• zmiany w rozmieszczeniu krwi,
• przyspieszenie czynności serca,
• odwodnienie,
• utrata soli z organizmu.

Jeżeli przekroczone zostaną możliwości termoregulacyjne organizmu, wówczas wzrasta temperatura ciała, co szczególnie wyraźnie wpływa na czynność ośrodkowego układu nerwowego.

Wpływ wysokiej temperatury otoczenia na człowieka

U człowieka nieprzystosowanego, wpływ gorąca przejawia się złym samopoczuciem, zmniejszeniem wydolności fizycznej i psychicznej. Zwiększa się częstość tętna i oddechów, spada ciśnienie krwi, człowiek staje się skłonny do omdleń. Mogą pojawiać się bóle skurczowe ze strony przewodu pokarmowego. U ludzi narażonych przez dłuższy czas na działanie wysokiej temperatury występuje ogólna bierność, trudność w koncentracji uwagi, czasem upośledzenie zdolności do wykonywania czynności wymagających zręczności i precyzji.

Obniżenie wydolności fizycznej człowieka może być na tyle duże, że nawet lekka praca stanowi znaczne obciążenie fizyczne czy psychiczne. Obniża się zwłaszcza zdolność do wykonywania krótkotrwałych wysiłków fizycznych, o których decyduje czynność układu nerwowego i samych mięśni. Przyczyną obniżenia ogólnej wydolności fizycznej w środowisku o podwyższonej temperaturze jest ograniczona możliwość adaptacji organizmu do wysiłków, szczególnie w zakresie układu krążenia, z powodu gorszego zaopatrzenia krwi w tlen.
W związku z tym człowiek w gorącym środowisku staje się spowolniały, stara się ograniczyć wysiłki fizyczne, najchętniej przyjmuje pozycję siedzącą czy nawet leżącą.
Wzrost tętna, maksymalny poziom produkcji potu oraz wzrost temperatury wewnętrznej ciała są czułymi wskaźnikami obciążenia cieplnego organizmu i wyznaczają granice tolerancji niekorzystnego wpływu na organizm człowieka gorącego środowiska i pracy wykonywanej w takich warunkach.

Ocena ryzyka zawodowego

Liczba wypadków przy pracy jest proporcjonalna do liczby zaistniałych zdarzeń potencjalnie wypadkowych... Natomiast straty nimi powodowane mogą znacznie przekraczać te z tytułu wypadków przy pracy!

Przypomnijmy w tym miejscu sobie, że zdarzenie potencjalnie wypadkowe to zdarzenie, które nie spowodowało urazu, strat lub szkód tylko dzięki szczęśliwemu zbiegowi okoliczności. Jest to jedna z wielu wersji definicji oddających istotę zdarzeń potencjalnie wypadkowych. W oficjalnych dokumentach Międzynarodowej Organizacji Pracy (Wytyczne dotyczące systemów zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy, ILO-OSH 2001) definicja ta brzmi następująco: "Zdarzenie potencjalnie wypadkowe - niebezpieczne zdarzenie, związane z wykonywaną pracą, podczas którego nie dochodzi do urazów lub pogorszenia stanu zdrowia".
A zatem, czy w ocenie ryzyka zawodowego powinno się uwzględniać zdarzenia potencjalnie wypadkowe?

Ocena ryzyka zawodowego a zdarzenia potencjalnie wypadkowe

Pracodawcy, oceniając ryzyko zawodowe w swoich firmach, potrzebują informacji o występujących zagrożeniach i wadze każdego z nich.

Każde zagrożenie może stanowić, w określonych, sprzyjających okolicznościach, bezpośrednią przyczynę wypadku:

• śmiertelnego,
• ciężkiego,
• powodującego czasową niezdolność do pracy lub chorobę zawodową,

a co za tym idzie - wpływa ono na wielkość ryzyka zawodowego będącego funkcją strat i prawdopodobieństwa.
Nieuwzględnianie w ocenie ryzyka zawodowego zaistniałych w zakładzie pracy zdarzeń potencjalnie wypadkowych może skutkować taką jego dokumentacją, w której na przykład ryzyko zawodowe związane z zagrożeniem uderzenia spadającym przedmiotem podczas sprzątania szaf z dokumentacją jest podobne do ryzyka tego samego zagrożenia u robotnika wykonującego prace transportowe z użyciem suwnicy!
Pamiętaj, że w interesie pracodawcy jest rejestrowanie i dokumentowanie wszystkich zdarzeń potencjalnie wypadkowych oraz wywołujących je zagrożeń.
Reasumując, proces oceny ryzyka zawodowego wymaga od pracodawcy niezbędnej wiedzy dotyczącej występujących lub mogących wystąpić zagrożeń w firmie. Wiedza ta powinna wynikać z udokumentowanych informacji dotyczących tego, co się dzieje w zakresie bhp obecnie i co zdarzyło się w przeszłości w firmie. Jednym ze źródeł takich informacji powinna być analiza wypadków przy pracy i chorób zawodowych oraz właśnie zdarzeń potencjalnie wypadkowych.